بسم الله الرحمن الرحيم

سوره بقره، آيات 185-183

ترجمه آيات

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد روزه بر شما واجب شده همانطور كه بر اقوام قبل از شما واجب شده بود شايد

با تقوا شويد(183).

و اين روزهائى چند است پس هر كس از شما مريض و يا مسافر باشد بايد ايامى ديگر بجاى آن بگيريد و اما

كسانى كه به هيچ وجه نمى‏توانند روزه بگيرند عوض روزه براى هر روز يك مسكين طعام دهند و اگر كسى

عمل خيرى را داوطلبانه انجام دهد برايش بهتر است و اينكه روزه بگيريد برايتان خير است اگر بناى عمل

كردن داريد(184).

و آن ايام كوتاه ماه رمضان است كه قرآن در آن نازل شده تا هدايت مردم و بياناتى از هدايت و جدا سازنده

حق از باطل باشد پس هر كس اين ماه را درك كرد بايد روزه‏اش بگيرد و هر كس مريض و يا مسافر باشد

بجاى آن چند روزى از ماههاى ديگر بگيرد خدا براى شما آسانى و سهولت را خواسته و دشوارى نخواسته

و منظور اينست كه عده سى روزه ماه را تكميل كرده باشيد و خدا را در برابر اينكه هدايتتان كرد تكبير گفته و

شايد شكرگزارى كرده باشيد(185).

امام علی (ع) در فلسفه روزه چه می فرماید ؟

حضرت امیر المومنین علی (ع) در خطبه ای از نهج البلاغه می فرماید :

 «و مجاهدة الصيام فى الايام المفروضات، تسكينا لاطرافهم، و تخشيعا لابصارهم، و تذليلا لنفوسهم و

تخفيضا لقلوبهم، و اذهابا للخيلاء عنهم لما فى ذلك من تعفير عتاق الوجوه بالتراب تواضعا و التصاق كرائم

الجوارح بالارض تصاغرا و لحقوق البطون بالمتون من الصيام تذللا» ⁽²⁾ اميرمؤمنان عليه السلام به دنباله

مطالب ارزشمندى مى‏فرمايد: از خدا بترسيد و از كيفر تباهكارى در دنيا، و از زيان ستمگرى در آخرت ... و

خداوند بندگان مؤمنش را حفظ مى‏فرمايد، به وسيله نمازها و زكاتها، ( و سپس فوائد و پاره‏اى از علل و

فلسفه روزه را بيان مى‏فرمايد) و كوشش در گرفتن روزه در روزهاى واجب، براى آرام ماندن دست و پا و

اندام و ديگر ايشان (از معصيت و نافرمانى) و چشم به زير انداختنشان و فروتنى جانهاشان، و زبونى

دلهاشان، و بيرون كردن كبر و خودپسندى از آنان، چون در نماز است ماليدن رخسارهاى نيكو براى

فروتنى، و (هنگام سجده نمودن) چسبانيدن اعضاء شريفه (هفت موضع) را به زمين براى اظهار كوچكى

و «ذلت‏به پيشگاه با عظمتش‏» و در روزه رسيدن شكمها به پشتها براى خضوع و ناچيز دانستن خويش

كه روزه و نماز و زكات فلسفه‏اش سازندگى و تزكيه، و تذلل و تقلل به پيشگاه حضرت حق است، و از

چيزهائى است كه مى‏تواند آدمى را از چنگ شيطان نجات بخشد، و از انواع بيماريهاى ظاهرى و باطنى

برهاند، و مخصوصا درس مقاومت و مبارزه را عملا ياد آدمى دهد، مخصوصا روزه است كه از امتيازات

بخصوص برخوردار است، كه پاداش آن فقط به خداوند بزرگ برگزار شده است. كه اميرالمؤمنين(عليه

السلام) درجائى ديگر مى‏فرمايد:«و الصيام ابتلاء لاخلاص الخلق‏» ⁽³⁾

روزه براى آزمايش اخلاص مردم است

خداوند روزه را براى آزمايش اخلاص مردم واجب فرموده است، كه روزه در اخلاص عمل بسيار مؤثر

است، يعنى كسى كه روزه مى‏گيرد و تمامى روز را با همه امكان خوردنيها و آشاميدنى‏هايى كه در اختيار

دارد، در عين حال امساك مى‏نمايد، جز اخلاص به پيشگاه حضرت حق مفهومى ديگر ندارد، و در قسمتى از

نهج البلاغه مى‏فرمايد: «و صوم شهر رمضان فانه جنة من العقاب‏» ⁽⁴⁾ و يكى از دلائل وجوب روزه اين

است كه روزه ماه رمضان سپر است از عقاب الهى، يعنى روزه موجب غفران و آمرزش گناهان و معاصى

انسان است، كه به وسيله روزه نجات از آتش جهنم و عقوبت پروردگار به دست مى‏آيد.

مبارك بــــاد آمد ماه روزه                                  رهت‏خوش باد اى همراه روزه

 شــــدم بر بام تا مه را ببينم                                كه بودم من به جان دلخواه روزه

نظر كردم كلاه از سر بيفتاد                                ســرم را مست كرد آن ماه روزه

 بـــجز اين ماه ماهى هست پنهان                              نهان چون ترك در خرگاه روزه

   بـــدان مه ره برد آن كس كه آيد                              در اين مه خوش به خرمنگاه روزه

رخ چون اطلسش گر زرد گردد                                 بپوشد خلعت از ديباى روزه

دعاها اندرين مه مستجابست                                        فلك‏ها را بدرد آه روزه 

چو يوسف ملك مصر عشق گيرد                               كسى كو صبر كرد در چاه روزه

سحورى كم زن اى نطق و خمش شو                              ز روزه خود شوند آگاه روزه

بيا اى شمس دين و فخر تبريز                                  تو اى سر لشكر اسپاه روزه

از تو حاجت طلبیدم و با ناز و دلال بر تو  آنچه می خواستم تقاضا کردم و اگر دیر حاجتم بر آوردی 

ز  نادانی بر تو عتاب کردم در صورتی که تاخیر حاجتم مرا بهتر بوده 

چون تو دانا به عاقبت امور خلقی  پس من هیچ مولای کریمی را بر بنده لئیمی صبور تر از تو بر خود ندیدم

ای پروردگار من

تو مرا دعوت می کنی من از تو روی  می گردانم تو محبت افزون می سازی و من با تو به خشم می ایم و با 

من دوستی و شفقت می فرمایی و من از جهل نمی پذیرم  که گویا مرا بر تو حق نعمت و منت است واین 

نا سپاسی من مانع از افاضه رحمت و احسانت بر من نشد و از فضل و  جود  کرمت نکاست  پس به حال این

بنده نادانت ترحم کن و به فضل و احسانت بر او ببخش  که تو بسیار با بخشش و کرمی.